Czas na Miasta Gwarków!

Prowadzi przez okolice Rynku, plac Sikorskiego oraz ulice Moniuszki i Dworcową, prezentując bogactwo secesyjnych detali i charakterystyczną ornamentykę. Budynki oznaczono tablicami informacyjnymi, a zwiedzanie ułatwia bezpłatna mapa i seria podcastów. Szlak przybliża historię architektów, właścicieli i mieszkańców kamienic, ukazując dynamiczny rozwój miasta w okresie jego największego rozkwitu. To propozycja spaceru, który pozwala odkryć, dlaczego Bytom zyskał miano „małego Wiednia”.

Trasa prowadzi do dwunastu budynków użyteczności publicznej zaprojektowanych przez Karla Bruggera, wieloletniego miejskiego radcę budowlanego, którego projekty do dziś wyróżniają się białą glazurowaną cegłą, motywem meandra i starannie dopracowanym detalem. Na szlaku można zobaczyć m.in. gmach IV Liceum Ogólnokształcącego przy pl. Sikorskiego oraz monumentalny kompleks Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego nr 4 – przykłady harmonijnego połączenia funkcjonalności z dekoracyjną formą. Spacer pozwala odkryć nie tylko walory estetyczne budynków, ale także historię dynamicznego rozwoju Bytomia i przemian urbanistycznych miasta. Uzupełnieniem wędrówki są mapy, tablice informacyjne oraz podcasty, które pomagają lepiej zrozumieć dorobek architekta i jego wpływ na kształt współczesnego Bytomia.

Dodatkowym atutem jest sam neoklasycystyczny gmach Opery Śląskiej. Wybudowany w 1901 r. według projektu niemieckiego architekta Aleksandra Böhma jest jedną z pereł architektonicznych województwa śląskiego. W latach 1901 – 1944 budynek służył bytomianom jako Teatr Miejski i Dom Koncertowy, a w roku 1945 za sprawą Adama Didura i artystów operowych ze Lwowa stał się siedzibą Opery Śląskiej, goszcząc od tamtej pory na swoich deskach setki spektakli operowych, operetkowych, baletowych i koncertów.

Budowę jednonawowego kościółka jako fundacji rycerskiej, zakończono w roku 1400 wznosząc okazałą dzwonnicę. Klimat średniowiecza oddaje także zachowana w kruchcie kamienna kropielnica. Barokowe przebudowy nadały nowy kształt bryle oraz ozdobiły wnętrze ponad 40 polichromiami niespotykanymi na terenach wiejskich. Fundatorami byli ówcześni właściciele Tarnowic, rodzina Ohm Januszewskich. Obiekt został wpisany na listę zabytków diecezji wrocławskiej z początkiem XX w.  kiedy to obok wybudowano nowy kościół dla celów liturgicznych.

Obecnie zabytek udostępniany jest do zwiedzania po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym. Oferta obejmuje również zwiedzanie w gwarze śląskiej. Ponad to odbywają  się w nim koncerty i inne wydarzenia, których organizatorem jest Stowarzyszenie Dziedzictwo.

Początki zamku datuje się na wiek XVI. Jego budowę rozpoczął rycerz Piotr Wrochem – dawny pan Tarnowic. Swój obecny kształt zawdzięcza XIX-wiecznym właścicielom, rodzinie Hencel von Donnersmarck.
Po renowacji, która zakończyła się w 2011 roku, obiekt odzyskał dawny blask. Obecnie zamek udostępniany jest do zwiedzania, a dla grup zorganizowanych i szkolnych, przygotowana została bogata oferta warsztatów edukacyjnych i artystycznych. Zamek jest też miejscem licznych eventów, koncertów i imprez tematycznych. Do najciekawszych należy bez wątpienia Szkoła Magii i Czarodziejstwa w Starych Tarnowicach, która umożliwia przeniesienie się w fantazyjny świat znany z filmów i książek.

Powstałe w 1958 roku Muzeum ulokowano w zabytkowej kamienicy na rogu rynku i ulicy Gliwickiej, do dziś będącej siedzibą tej instytucji. Obecnie zbiory Muzeum liczą ponad 8 tys. muzealiów. Gromadzone są one w trzech działach: Historii, Etnografii i Sztuki. Muzeum prowadzi również działalność wydawniczą i posiada ciekawą ofertę edukacyjną.

Pałac był kolejno własnością rodziny Warkoczów, Blachów, Kosickich. Zniszczony, po II Wojnie Światowej został odrestaurowany w latach 1974-1980 i utworzono w nim Dom Pracy Twórczej Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków, pod auspicjami Ministerstwa Kultury i Sztuki. Od tej pory Pałac w Rybnej prowadzi działalność koncertową, czynnie uczestniczy w kulturalnym życiu miasta i regionu śląskiego. Obecnie prowadzi działalność kulturalną i wystawienniczą, organizuje koncerty muzyki kameralnej, jazzowej, wystawy i spotkania z twórcami, kursy mistrzowskie dla młodzieży. Przez szereg lat w pałacu występowali czołowi kameraliści polscy i zagraniczni.

Budowniczymi świątyni byli architekt Christoph Worbs ze Strzelec oraz cieśla Jan Karol Henning z Opola, którzy dołożyli wszelkiej staranności, aby wykonać dzieło zgodnie z projektem Adolfa Seiffharta. Powstały w 1780 roku w stylu neoromańskim Kościół Zbawiciela charakteryzuje się jednonawowym wnętrzem otoczonym emporami, które wypełniają całą jego przestrzeń. Podziwiać tu można wyjątkową kazalnicę umieszczoną nad ołtarzem i wolnostojąca chrzcielnicę.

Zagłębiając się w historię Kościoła nie trudno zauważyć, że jest typowym przykładem wielokulturowej przeszłości miasta.